Europejski nakaz zapłaty ułatwieniem w dochodzeniu wierzytelności

W dniu 12.12.2008 r. weszły w życie przepisy wprowadzające do polskiego systemu prawnego instytucję europejskiego nakazu zapłaty. Omawiana regulacja ma na celu dostosowanie obowiązujących norm prawnych do unijnego Rozporządzenia nr 1896/2006 z dnia 12.12.2006 r., ustanawiającego postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty. Celem wprowadzonych przepisów jest stworzenie szybszego, łatwiejszego i tańszego sposobu do uzyskania tytułu wykonawczego na jednolitych zasadach we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Omawiana regulacja umożliwi poza tym swobodny przepływ europejskich nakazów zapłaty we wszystkich państwach członkowskich poprzez określenie minimalnych standardów, których spełnienie uchyla konieczność przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania pośredniego poprzedzającego uznanie i wykonanie europejskiego nakazu zapłaty w państwie członkowskim jego wykonania. Doprowadzi to w konsekwencji do odciążenia sądów i zwiększenia efektywności pracy sędziów.
Postępowanie w sprawie wydania europejskiego nakazu zapłaty jest skonstruowane na takich samych zasadach jak postępowanie upominawcze. W postępowaniu upominawczym nakaz zapłaty wydawany jest bez konieczności przesłuchania dłużnika. Na jego mocy dłużnik ma obowiązek uregulować lub zakwestionować roszczenie w określonym w nim terminie. W sytuacji, gdy wniesie on środek zaskarżenia, nakaz zapłaty traci moc, a sprawa zaczyna się toczyć w trybie zwyczajnym. W przypadku zaś braku reakcji ze strony dłużnika nakaz zapłaty osiąga status sądowego tytułu egzekucyjnego, który podlega egzekucji po nadaniu mu klauzuli wykonalności. Prowadzenie postępowania na takich właśnie zasadach znacznie przyspiesza dochodzenie roszczeń – w szczególności w sprawach gospodarczych. Europejski nakaz zapłaty ma pełnić taką właśnie funkcję, ale na zasadach ujednoliconych dla wszystkich krajów Unii Europejskiej.
Należy podkreślić, iż zgodnie z treścią Rozporządzenia postępowanie w sprawie nadania europejskiego nakazu zapłaty stanowi środek dodatkowy i fakultatywny w stosunku do procedur dochodzenia roszczeń bezspornych przewidzianych w prawie krajowym. Oznacza to, że na gruncie prawa polskiego możliwe będzie dochodzenie roszczeń zarówno w postępowaniu w przedmiocie wydania europejskiego nakazu zapłaty, jak i w postępowaniu nakazowym (na zasadzie art. 4841 i n. KPC) czy upominawczym (na podstawie art. 4971 i n. KPC). Wybór europejskiego postępowania jest dopuszczalny jednak tylko i wyłącznie w odniesieniu do spraw cywilnych i handlowych z elementami transgranicznymi (tzn. takich spraw, w których przynajmniej jedna ze stron ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu w państwie członkowskim Unii innym niż państwo sporu). Poza tym europejski nakaz zapłaty może zostać wydany jedynie w stosunku do roszczenia o charakterze pieniężnym, o oznaczonej wysokości, które jest wymagalne w chwili wniesienia pozwu. Właściwość sądu w sprawie wydania europejskiego nakazu zapłaty określa się zgodnie z odpowiednimi przepisami prawa wspólnotowego (przede wszystkim na podstawie Rozporządzenia Nr 44/2001). W treści pozwu powód powinien oświadczyć, iż zawarte w nim informacje są prawdziwe i podał je zgodnie ze swoją najlepszą wiedzą oraz że przyjmuje do wiadomości, iż umyślne podanie nieprawdziwych informacji może skutkować zastosowaniem odpowiednich sankcji, zgodnie z prawem państwa członkowskiego wydania. Na wydanie nakazu sąd ma 30 dni. W toku postępowania sąd rozpatrujący sprawę bada jedynie, czy spełnione są wymogi formalne pozwu i czy pozew wydaje się być uzasadniony – nie dokonuje natomiast pełnej analizy merytorycznej. Dlatego też europejski nakaz zapłaty musi zawierać pouczenie, iż pozwany może zapłacić powodowi kwotę wskazaną w nakazie lub wnieść w terminie 30 dniowym sprzeciw od tego nakazu. Poza tym w jego treści informuje się pozwanego m.in. o tym, iż nakaz został wydany wyłącznie na podstawie informacji przekazanych przez powoda i niezweryfikowanych przez sąd, a w przypadku wniesienia sprzeciwu postępowanie będzie kontynuowane przed właściwymi sądami państwa członkowskiego wydania, zgodnie z przepisami regulującymi zwykłe postępowanie cywilne (chyba, że powód wyraźnie zaznaczył w pozwie, iż w takim przypadku żąda zakończenia postępowania).
W przypadku niezłożenia sprzeciwu w przewidzianym terminie, sąd wydający nakaz niezwłocznie stwierdza jego wykonalność. Europejski nakaz zapłaty, który stał się wykonalny w państwie członkowskim jego wydania, jest uznawany i wykonywany w innych państwach członkowskich. Nie ma w takiej sytuacji potrzeby podejmowania jakiegokolwiek dodatkowego postępowania celem stwierdzenia jego wykonalności. Państwo wykonania nie ma również żadnej możliwości, by skutecznie sprzeciwić się jego uznaniu. Postępowanie egzekucyjne w zakresie wykonania nakazu podlega każdorazowo przepisom prawnym państwa członkowskiego jego wykonania.
Europejski nakaz zapłaty stanowi bez wątpienia ułatwienie w dochodzeniu wierzytelności – pod warunkiem jednak, iż spełnione są przesłanki niezbędne do dochodzenia roszczenia w tym trybie, a dłużnik wykazuje chęć uregulowania swojego zobowiązania i nie wnosi sprzeciwu. Instytucja ta nie jest jednak rozpowszechniona i niewielu wierzycieli pamięta o możliwości wystąpienia o wydanie europejskiego nakazu zapłaty.


Aleksandra Budniak

Prawnik

DAUERMAN Kancelaria Prawa Gospodarczego i Sportowego

Powyższa publikacja ma charakter archiwalny, stan prawny od czasu wydania publikacji mógł się zmienić.
Po aktualne informacje z zakresu prawa zapraszamy na naszego bloga oraz facebooka.

lobbing dla sportuprawosportowedsmmediacje w sporcie
Przypnij

Porada prawna online - bez wychodzenia z domu!

Wypełnij i wyślij formularz a przygotujemy dla Ciebie profesjonalną opinię prawną.

Dodaj załączniki
Zapytaj prawnika