Nabycie rzeczy ruchomej od nieuprawnionego

autor: Maciej Broniecki

05.09.2019

Nabycie rzeczy ruchomej od nieuprawnionego

Czy można nabyć własność rzeczy, która została zgubiona, skradziona lub w inny sposób utracona przez właściciela? Dajmy na to, czy można skutecznie nabyć własność skradzionego auta?

Okazuje się, że można i polskie prawo wprost taką okoliczność przewiduje. Zgodnie z art. 169 § 1 Kc „Jeżeli osoba nieuprawniona do rozporządzania rzeczą ruchomą zbywa rzecz i wydaje ją nabywcy, nabywca uzyskuje własność z chwilą objęcia rzeczy w posiadanie, chyba że działa w złej wierze.” Z kolei art. 169 § 2 Kc stanowi, że „Jednakże gdy rzecz zgubiona, skradziona lub w inny sposób utracona przez właściciela zostaje zbyta przed upływem lat trzech od chwili jej zgubienia, skradzenia lub utraty, nabywca może uzyskać własność dopiero z upływem powyższego trzyletniego terminu. Ograniczenie to nie dotyczy pieniędzy i dokumentów na okaziciela ani rzeczy nabytych na urzędowej licytacji publicznej lub w toku postępowania egzekucyjnego.

Na fali wykorzystywania w/w przepisów do legalizacji kradzionych na Zachodzie aut Sąd Najwyższy wydał nawet w dniu 30 marca 1992 r. Uchwałę Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego, która uzyskała status zasady prawnej (sygn. III CZP 18/92), zgodnie z którą „Nabywca używanego samochodu powinien zachować stosownie do okoliczności - zwłaszcza gdy zbywca nie jest osobą zajmującą się zawodowo obrotem samochodami - szczególną ostrożność w celu upewnienia się, czy samochód nie pochodzi z kradzieży.” SN w swej uchwale wyjaśniał, że „Bezsprzecznie potencjalny nabywca używanego samochodu, zwłaszcza produkcji zagranicznej, powinien liczyć się z możliwością zbycia mu pojazdu skradzionego, dlatego też oczekiwać należy odeń przedsięwzięcia szeregu czynności celem upewnienia się (rozeznania) w ramach ogólnego doświadczenia życiowego oraz przeciętnego doświadczenia kierowcy-amatora co do stanu prawnego nabywanego samochodu. W praktyce oznacza to przykładowo konieczność sprawdzenia przez niego tożsamości zbywcy i jego uprawnienia do rozporządzania danym pojazdem, skontrolowania dowodu rejestracyjnego pojazdu, dokonania oględzin samochodu, w szczególności sprawdzenia numeru silnika i tabliczki znamionowej. Niekiedy konkretne okoliczności, np. zbyt niska cena oferowanego do sprzedaży samochodu, mogą nakazywać wzmożoną ostrożność nabywcy. Może przeto pojawić się potrzeba zażądania od zbywcy książeczki gwarancyjnej (chociażby celem odszukania informacji o ewentualnych zmianach właściciela), dowodu przejścia własności samochodu na zbywcę, czy wreszcie dokumentacji dotyczącej sprowadzenia pojazdu z zagranicy (dowody odprawy celnej, kwity podatkowe, poświadczenie, że auto pochodzące z Niemiec nie jest kradzione - tzw. Fahrzeug-brief). Jeżeli natomiast wyniki oględzin samochodu, i to dokonanych przez laika, wskazywałyby na ślady kradzieży (przerobiony numer silnika, zmiana zapisów na tabliczce znamionowej, odkształcenia zamków drzwiowych, dorabiane klucze do drzwi, różne zamki w drzwiach, bagażniku i pokrywce wlewu paliwa), wymagać należałoby od nabywcy ponadto sprawdzenia pojazdu w autoryzowanej stacji samochodowej, wyjaśnienia kwestii autentyczności dowodu rejestracyjnego pojazdu mechanicznego lub sprawdzenia policyjnej listy skradzionych samochodów.

Powyższe orzeczenie stało się podstawą do wielu innych rozstrzygnięć, odnoszących się do kradzionych (nie tylko za granicą aut). O bolesnych skutkach braku rozwagi i należytej ostrożności przy nabywaniu pojazdu z niesprawdzonego źródła przekonał się młody uczestnik postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Okręgowego w Elblągu I Wydział Cywilny z dnia 3 lutego 2016 r. (sygn. I Ca 530/15). W sprawie tej ustalony stan faktyczny wskazywał, że wątpliwości nabywcy budzić powinny takie okoliczności jak jeden tylko kluczyk do uruchamiania pojazdu. Znamiennym pozostawał także fakt, iż powód od zbywcy nie otrzymał karty kodowej do fabrycznego radia, książki przeglądów, książki serwisowej, a jedynie okazano mu dokumenty niezbędne dla administracyjnego trybu zarejestrowania pojazdu w kraju, tj. dowód rejestracyjny, kartę pojazdu oraz umowę zawartego obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. W ocenie sądu istotny był również fakt, że tabliczka znamionowa na bloku silnika nie była zamontowana w sposób oryginalny. Zestawiając tę okoliczność z działalnością powoda polegającą na imporcie aut, zasadnym wydaje się wniosek, iż powód dostrzegając to uchybienie powinien był poddać w wątpliwość legalność źródła pochodzenia pojazdu, a co najmniej podjąć stosowane kroki zmierzające do wyeliminowania wątpliwości. Powód tego nie uczynił.

Mając na uwadze przede wszystkim powyższe okoliczności sądy obu instancji odmówiły nabywcy pojazdu (powodowi w sprawie) przymiotu dobrej wiary w chwili nabywania pojazdu, w związku z czym nie skorzystał on z dobrodziejstw jakie daje art. 169 Kc.

Oczywiście okoliczności jakie należy brać pod uwagę przy badaniu przymiotu dobrej wiary przy nabywaniu rzeczy od nieuprawnionego badać należy zawsze indywidualnie, ale zestawienie niedawnej sprawy rozpoznawanej przez sąd w Elblągu ze wskazówkami jakie dawał SN blisko 30 lat temu pokazuje, że ówczesne ustalenia przy stosowaniu art. 169 Kc są nadal aktualne.

(zdjęcie ma charakter ilustracyjny)

Specjalista z zakresu prawa gospodarczego, cywilnego, rodzinnego i podatkowego.

Maciej Broniecki

Radca Prawny

Kontakt z nami

INFORMACJA O PRZETWARZANIU DANYCH OSOBOWYCH

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia Parlamentu i Rady Unii Europejskiej o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. informujemy, iż:

  • Administratorem Danych Osobowych jest Tomasz Dauerman prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Kancelaria Radcy Prawnego Tomasz Dauerman, z siedzibą przy al. Śląskiej 1, 54-118 Wrocław, wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, pod numerem NIP: 8861359830, REGON: 891091900, e-mail: info@dauerman.com.pl, tel.: +48 501 157 280;
  • podanie przez Ciebie danych osobowych w korespondencji e-mail, rozmowie telefonicznej lub formularzu kontaktowym jest dobrowolne, lecz niezbędne do celów udzielenia odpowiedzi na przedstawione zagadnienie;
  • przetwarzanie Twoich danych osobowych w celu udzielenia odpowiedzi na przedstawione zagadnienie odbywa się na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f) Ogólnego Rozporządzenia Parlamentu i Rady Unii Europejskiej o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. i zgodnie zasadami określonymi w niniejszym Rozporządzeniu;
  • posiadasz prawo dostępu do treści swoich danych, uzyskania ich kopii, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych;
  • Twoje dane osobowe będą przechowywane do momentu udzielenia odpowiedzi bądź załatwienia sprawy, w której zostały zebrane;
  • nie będziemy udostępniać innym podmiotom Twoich danych osobowych, uzyskanych w związku z wyżej wymienionymi celami;
  • masz prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uznasz, iż przetwarzanie danych osobowych dotyczących Ciebie narusza przepisy Ogólnego rozporządzenia Parlamentu i Rady Unii Europejskiej o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r.
  • Polityka prywatności

    1. Zakres obowiązywania
      1. Administratorem Danych Osobowych jest Kancelaria Radcy Prawnego Tomasz Dauerman, 54-118 Wrocław, Al. Śląska 1, NIP: 886-135-98-30, e-mail: info@dauerman.com.pl, tel. +48 71 784-77-83 (lub -84) (dalej: Administrator, ADO).
      2. Celem niniejszej Polityki Prywatności jest określenie działań podejmowanych przez Administratora w zakresie ochrony danych osobowych przetwarzanych, w tym zbieranych za pośrednictwem strony internetowej http://www.dauerman.com.pl
      3. Dane osobowe to wszelkie informacje, które mogą Cię identyfikować, na przykład Twoje imię i nazwisko, numer telefonu i adres poczty elektronicznej przekazywane przez Ciebie za pomocą formularzy kontaktowych i formularzy zgłoszeń. Kiedy w poniższym dokumencie odwołujemy się do terminu „przetwarzać” albo „przetwarzanie”, mamy na myśli wszelkie czynności i operacje wykonywane na Twoich danych osobowych (np. ich przechowywanie czy analizowanie na potrzeby świadczenia Ci usługi).
    2. Informacje dotyczące ADO
      Kontakt z ADO może się odbywać pocztą tradycyjną na adres siedziby, mailowo lub telefonicznie. Dane kontaktowe wskazane zostały w pkt. 1.1 niniejszej Polityki Prywatności.
    3. Cel, podstawa prawna i zasady przetwarzania danych osobowych
      1. Dane osobowe osób fizycznych korzystających z formularzy kontaktowych i formularzy zgłoszeń (dalej zwanymi: Użytkownikami) przetwarzane są w celu:
        1. zawarcia i wykonywania umów w ramach usług prowadzonych przez ADO (art. 6 ust. 1 lit. b) RODO);
        2. prowadzenia działań marketingu bezpośredniego w formie e-mailowego newslettera, na podstawie udzielonej zgody (art. 6 ust. 1 lit. a) RODO);
        3. udzielenia odpowiedzi na przedstawione zagadnienie, co stanowi nasz prawnie uzasadniony interes (art. 6 ust. 1 lit. f) RODO);
        4. ewentualnego ustalenia, dochodzenia lub obrony przed roszczeniami, co stanowi nasz prawnie uzasadniony interes (art. 6 ust. 1 lit. f) RODO).
      2. Dane osobowe przetwarzane są przez następujący okres:
        1. w celu zawarcia i wykonywania umowy – przez okres prowadzenia negocjacji oraz trwania umowy, a po jej ustaniu do upływu okresów przedawnienia wszelkich roszczeń z niej wynikających,
        2. w celu prowadzenie działań marketingu bezpośredniego w formie e-mailowego newslettera – do czasu cofnięcia zgody przez Użytkownika,
        3. w celu udzielenia odpowiedzi na przedstawione zagadnienie - do czasu załatwienia sprawy, w której zostały zebrane.
      3. Podanie danych osobowych w celu, o którym mowa w pkt. 3.1 lit. a) jest dobrowolne jednakże jest warunkiem zawarcia umowy. W przypadku niepodania danych możemy odmówić złożenia Tobie oferty i zawarcia umowy.
        Podanie danych osobowych w celu, o którym mowa w pkt. 3.1. lit. b), c) jest dobrowolne. Jeżeli nie podasz danych lub nie wyrazisz zgody nie będziemy mogli w przyszłości informować Cię bezpośrednio o naszej bieżącej ofercie lub udzielić odpowiedzi na przedstawione zagadnienia.
      4. Dane osobowe Użytkowników nie są przekazywane poza teren Polski, Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego.
      5. Dane osobowe użytkowników nie są powierzane przez ADO do przetwarzania żadnym podmiotom. Dane osobowe mogą być także udostępnione: odpowiednim organom państwowym na ich żądanie na podstawie odpowiednich przepisów prawa.
    4. Prawa osoby, której dane dotyczą
      1. Każdy Użytkownik ma prawo dostępu do treści swoich danych i otrzymania ich kopii, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych osobowych na podstawie prawnie uzasadnionego interesu oraz prawo do przenoszenia danych.
      2. Jeżeli przetwarzanie odbywa się na podstawie zgody, Użytkownik ma prawo cofnąć zgodę na przetwarzanie danych osobowych. Cofnięcie zgody nie będzie wpływać na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem.
      3. Użytkownik ma prawo do wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna, iż przetwarzanie danych osobowych narusza przepisy RODO lub inne przepisy prawa o ochronie danych osobowych.
      4. W przedmiocie realizacji swoich praw oraz cofnięcia zgody można skontaktować się z ADO przy użyciu danych wskazanych w pkt 1.1 niniejszej Polityki Prywatności.
    5. Cookies
      1. Ciasteczka (ang. cookies) to niewielkie pliki, zapisywane i przechowywane na twoim komputerze, tablecie lub smartphonie podczas gdy odwiedzasz różne strony w internecie. Ciasteczko zazwyczaj zawiera nazwę strony internetowej, z której pochodzi, „długość życia” ciasteczka (to znaczy czas jego istnienia), oraz przypadkowo wygenerowany unikalny numer służący do identyfikacji przeglądarki, z jakiej następuje połączenie ze stroną internetową.
      2. W związku z udostępnianiem zawartości strony internetowej dauerman.com.pl stosuje się  tzw. cookies, tj. informacje zapisywane przez serwery na urządzeniu końcowym użytkownika, które serwery mogą odczytać przy każdorazowym połączeniu się z tego urządzenia końcowego, może także używać innych technologii o funkcjach podobnych lub tożsamych z cookies. Opisane w niniejszym punkcie Polityki Prywatności, informacje dotyczące cookies mają zastosowanie również do innych podobnych technologii stosowanych w ramach naszych stron internetowych. Pliki cookies (tzw."ciasteczka") stanowią dane informatyczne, w szczególności pliki tekstowe, które przechowywane są w urządzeniu końcowym użytkownika strony internetowej dauerman.com.pl. Cookies zazwyczaj zawierają nazwę domeny strony internetowej, z którego pochodzą, czas przechowywania ich na urządzeniu końcowym oraz unikalny numer.
      3. Pliki cookies wykorzystywane są w celu:
        1. tworzenia statystyk, które pomagają zrozumieć, w jaki sposób użytkownicy strony korzystają ze stron internetowych, co umożliwia ulepszanie ich struktury i zawartości,
        2. utrzymania sesji użytkownika strony internetowej (po zalogowaniu), dzięki której użytkownik nie musi na każdej podstronie strony internetowej ponownie wpisywać loginu i hasła,
      4. W ramach strony internetowej dauerman.com.pl możemy stosować następujące rodzaje plików cookies:
        1. "niezbędne" pliki cookies, umożliwiające korzystanie z usług dostępnych w ramach strony internetowej, np. uwierzytelniające pliki cookies wykorzystywane do usług wymagających uwierzytelniania w ramach strony,
        2. pliki cookies służące do zapewnienia bezpieczeństwa, np. wykorzystywane do wykrywania nadużyć w zakresie uwierzytelniania w ramach strony,
        3. pliki cookies, umożliwiające zbieranie informacji o sposobie korzystania ze stron internetowych.
      5. W wielu przypadkach oprogramowanie służące do przeglądania stron internetowych (przeglądarka internetowa) domyślnie dopuszcza przechowywanie plików cookies w urządzeniu końcowym użytkownika. Użytkownicy strony dauerman.com.pl mogą dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących plików cookies. Ustawienia te mogą zostać zmienione w szczególności w taki sposób, aby blokować automatyczną obsługę plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej bądź informować o ich każdorazowym zamieszczeniu w urządzeniu użytkownika strony internetowej. Szczegółowe informacje o możliwości i sposobach obsługi plików cookies dostępne są w ustawieniach oprogramowania (przeglądarki internetowej). Niedokonanie zmiany ustawień w zakresie cookies oznacza, że będą one zamieszczone w urządzeniu końcowym użytkownika, a tym samym będziemy przechowywać informacje w urządzeniu końcowym użytkownika i uzyskiwać dostęp do tych informacji.
      6. Wyłączenie stosowania cookies może spowodować utrudnienia korzystanie z niektórych usług w ramach naszych strony internetowej, w szczególności wymagających logowania. Wyłączenie opcji przyjmowania cookies nie powoduje natomiast braku możliwości czytania lub oglądania treści zamieszczanych na stronie internetowej dauerman.com.pl z zastrzeżeniem tych, do których dostęp wymaga logowania. Poniżej informacja jak wyłączyć pliki cookie w przeglądarce:

        Jak wyłączyć pliki cookie w przeglądarce ?

        1. Przeglądarka Opera
        2. Przeglądarka Firefox
        3. Przeglądarka Chrome
        4. Przeglądarka Internet Explorer
        5. Przeglądarka Safari
    6. Postanowienia końcowe
      1. ADO dokłada wszelkich starań, aby zapewnić wszelkie środki fizyczne, techniczne i organizacyjne ochrony danych osobowych przed ich przypadkowym czy umyślnym zniszczeniem, przypadkową utratą, zmianą, nieuprawnionym ujawnieniem, wykorzystaniem czy dostępem, zgodnie ze wszystkimi obowiązującymi przepisami.
      2. ADO zastrzega sobie prawo do zmiany treści niniejszej Polityki Prywatności.