Najwyższa Izba Kontroli o systemie kształcenia trenerów i instruktorów sportu

autor: Maciej Broda

26.07.2019

Najwyższa Izba Kontroli o systemie kształcenia trenerów i instruktorów sportu

Czy istniejący system kształcenia i doskonalenia trenerów sportu wyczynowego zapewnia wykwalifikowaną kadrę? Na to pytanie próbowała odpowiedzieć Najwyższa Izba Kontroli, która na początku lipca opublikowała wyniki przeprowadzonej kontroli.

Informacje podstawowe

Czynności kontrolne przeprowadzono w okresie od 4 czerwca 2018 r. do 1 października 2018 r, zaś sama kontrolą obejmowała lata 2015–2018 jak również okres wcześniejszy, jeżeli miał wpływ na kontrolowaną działalność. W szczególności mowa tu o roku 2013, w którym wprowadzono tzw. ustawę deregulacyjną, która ograniczyła wymogi formalne niezbędne do uzyskania uprawnień trenerskich oraz instruktorskich.

Kontrolą objęto 14 jednostek, z tego:

  1. Ministerstwo Sportu i Turystyki,
  2. Instytut Sportu – Państwowy Instytut Badawczy,
  3. sześć akademii wychowania fizycznego (w Warszawie, Gdańsku, Katowicach, Krakowie, Poznaniu i we Wrocławiu),
  4. sześć polskich związków sportowych (Polski Związek Narciarski, Polski Związek Biathlonu, Polski Związek Lekkiej Atletyki, Polski Związek Piłki Siatkowej i Związek Piłki Ręcznej w Polsce).

Dodatkowo pozyskano informacje od 36 publicznych i niepublicznych szkół wyższych, innych niż akademie wychowania fizycznego, które prowadziły w latach akademickich 2015/2016–2017/2018 studia na kierunku wychowanie fizyczne lub sport. Uzyskano również informacje z 31 polskich związków sportowych w zakresie spraw dotyczących nadawania uprawnień trenerskich.

Deregulacja

Podstawowym przepisem regulującym działalność trenerów i instruktorów jest art. 41 ustawy o sporcie. Zgodnie z jego treścią: Zorganizowane zajęcia w zakresie sportu w związku sportowym oraz w klubie sportowym uczestniczącym we współzawodnictwie organizowanym przez polski związek sportowy może prowadzić wyłącznie trener lub instruktor sportu w rozumieniu ustawy. Trenerem lub instruktorem może zaś zostać osoba, która ukończyła 18 lat, posiada wykształcenie co najmniej średnie oraz niezbędną wiedzę i doświadczenie i nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo wymienione w art. 41 ust. 1 pkt 4 u.s. Zrezygnowano z ustawowego określania klas trenera (mistrzowska, pierwsza i druga), jak również zniesiono m.in. wymóg ukończenia kursu specjalistycznego oraz posiadania wyższego wykształcenia.

Niezależnie od oceny skutków nowelizacji, Najwyższa Izba Kontroli krytycznie oceniła sam tryb prac nad ustawą deregulacyjną. Zastrzeżenia wzbudziły następujące okoliczności:

  1. brak odniesienia się MSiT merytorycznie do nowych zasad uzyskiwania kwalifikacji trenera lub instruktora sportu
  2. brak przeprowadzenia konsultacji wewnątrzresortowych
  3. brak zasięgania opinii polskich związków sportowych, uczelni wyższych oraz Instytutu Sportu
  4. brak skorzystania z wiedzy i doświadczenia środowiska sportowego

Ocena działalności po zmianie przepisów

Zastrzeżenia  NIK wzbudził fakt, że po wejściu w życie przepisów ustawy deregulacyjnej MSiT nie zdefiniował, jaki poziom wiedzy, doświadczenia i umiejętności należy uznać za niezbędny do wykonywania zawodu trenera lub instruktora sportu. W raporcie podkreślono, że to od sposobu regulacji systemów nadawania kwalifikacji trenerskich przez polskie związki sportowe zależą wymagania dotyczące szkolenia i doskonalenie zawodowego trenerów i instruktorów sportu. Istnieje zatem ryzyko ograniczenia dostępu do zawodu trenera lub instruktora (w przypadku zbyt rygorystycznych wymogów) albo obniżenie jakości szkolenia w danej dyscyplinie (w razie zbyt liberalnego określenia wymogów).

W związku z przeprowadzoną deregulacją rektorzy Akademii Wychowania Fizycznego, tj. w Warszawie, w Krakowie, w Katowicach, w Gdańsku, w Poznaniu i we Wrocławiu w dniu 5 lipca 2013 r. zawarli porozumienie w celu utworzenia stopni kwalifikacyjnych określających poziom kompetencji do prowadzenia działalności szkoleniowo-treningowej w sporcie. Utworzone zostały następujące stopnie kwalifikacyjne:

  1. instruktor sportu AWF w zakresie ... (dyscyplina sportu),
  2. trener sportu AWF w zakresie ...(dyscyplina sportu),
  3. certyfikowany trener sportu AWF w zakresie ... (dyscyplina sportu).

Wszystkie AWF objęte kontrolą zawarły z polskimi związkami sportowymi porozumienia dotyczące kształcenia lub doskonalenia zawodowego trenerów sportu wyczynowego. W latach akademickich 2014/2015–2016/2017 we wszystkich skontrolowanych AWF kwalifikacje trenerskie uzyskało łącznie 1458 absolwentów. W stosunku do roku akademickiego 2014/2015 liczba absolwentów ze specjalizacją trenerską spadła o 20,1% w roku akademickim 2015/2016 oraz spadła o 12,8% w roku akademickim 2016/2017.

Spośród 1458 absolwentów AWF ze specjalizacją trenerską – 462 absolwentów (31,7%) ukończyło specjalizację trenerską w danym sporcie olimpijskim bez zawarcia porozumienia dotyczącego współpracy szkoleniowej pomiędzy AWF a właściwym polskim związkiem sportowym. W ocenie NIK może doprowadzić to do wystąpienia braków wykwalifikowanej kadry trenerskiej w sporcie wyczynowym.

Co trzeci absolwent AWF ze specjalizacją trenerską w sportach olimpijskich ukończył szkolenie bez porozumienia AWF z właściwym związkiem sportowym, co zdaniem NIK może niekorzystnie wpływać na jakość uzyskanych kwalifikacji przez przyszłych trenerów sportu wyczynowego.

Odnosząc się do działań Ministra Sportu i Turystyki Najwyższa Izba Kontroli zwróciła uwagę na następujące obszary:

  1. Polityka MSiT w latach 2015–2018 (do 16 lipca) w zakresie kształcenia i doskonalenia zawodowego trenerów sportu wyczynowego skupiała się na finansowaniu doskonalenia zawodowego trenerów.
  2. Minister czynnie uczestniczył w latach 2011–2017 w pracach nad Sektorową Ramą Kwalifikacji w sektorze Sport, co polegało m.in. na udziale przedstawicieli MSiT w pracach grupy roboczej ds. legislacji w zakresie Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji oraz współuczestniczeniu w pilotażowym programie wzorcowego opisu kwalifikacji w sporcie
  3. Minister aktywnie współpracował z polskimi związkami sportowymi na rzecz upowszechnienia i wdrożenia idei autonomicznych systemów licencyjnych nadawania kwalifikacji trenerskich w sporcie. Na 40 polskich związków sportowych w sportach olimpijskich autonomiczne systemy licencyjne deklarowało 38.
  4. Minister nie współpracował natomiast z akademiami wychowania fizycznego w zakresie kształcenia trenerów. Związane było to z obniżeniem wymaganego wykształcenia dla osób, które chciały zostać trenerem. Pozytywnie oceniono natomiast podjęcie współpracy z AWF poprzez włączenie ich w system kwalifikacji w sporcie.

Ocena końcowa i zalecenia: 

W ocenie NIK: Funkcjonujący w latach 2015–2018 system kształcenia i doskonalenia zawodowego trenerów sportu wyczynowego nie zapewniał w pełni wykwalifikowanej kadry trenerskiej, pomimo wzrostu liczby zatrudnionych trenerów. Wynikało to z niewystarczającej współpracy pomiędzy akademiami wychowania fizycznego a polskimi związkami sportowymi w zakresie kształcenia przyszłych trenerów i instruktorów sportu, co wynikało m.in. z wprowadzenia ustawy deregulacyjnej.

Wskazując na pożądane zachowania w przyszłości NIK zaleciła Ministrowi Sportu i Turystyki podjęcie współpracy w zakresie opracowania planu działania na rzecz zwiększenia kompetencji i jakości pracy trenerów. Ma to nastąpić poprzez:

  1. Rozważenie zlecania uczelniom wyższym, po uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw szkolnictwa wyższego i nauki oraz senatem uczelni prowadzącej kształcenie w zakresie sportu, wykonywanie określonych zadań w zakresie nauczania lub kształcenia kadr dla potrzeb sportu.
  2. Rozważenie opracowania i wprowadzenia dobrych praktyk trenerskich w obszarze zapewniania zawodnikom bezpieczeństwa i zdrowia podczas treningów.

Rektorom AWF oraz prezesom zarządów polskich związków sportowych zalecono natomiast podjęcie wzajemnej ścisłej współpracy pomiędzy akademiami wychowania fizycznego a polskimi związkami sportowymi w zakresie kształcenia i doskonalenia zawodowego kadr trenerskich.

Zdaję sobie sprawę, że każda zainteresowana strona ma inny punkt widzenia na temat jakości oraz problemów związanych ze szkoleniem przyszłych trenerów oraz instruktorów. Do raportu NIK nie należy zatem podchodzić bezkrytycznie, natomiast w mojej ocenie warto zapoznać się z jego treścią. Na pewno stanowi on kolejny głos w dyskusji dotyczącej szeroko rozumianego szkolenia sportowego w Polsce.    

Ekspert w zakresie prawa sportowego. Świadczy usługi w zakresie bieżącej obsługi prawnej organizacji sportowych oraz doradztwa prawnego.

Maciej Broda

Adwokat

Kontakt z nami

INFORMACJA O PRZETWARZANIU DANYCH OSOBOWYCH

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia Parlamentu i Rady Unii Europejskiej o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. informujemy, iż:

  • Administratorem Danych Osobowych jest Tomasz Dauerman prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Kancelaria Radcy Prawnego Tomasz Dauerman, z siedzibą przy al. Śląskiej 1, 54-118 Wrocław, wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, pod numerem NIP: 8861359830, REGON: 891091900, e-mail: info@dauerman.com.pl, tel.: +48 501 157 280;
  • podanie przez Ciebie danych osobowych w korespondencji e-mail, rozmowie telefonicznej lub formularzu kontaktowym jest dobrowolne, lecz niezbędne do celów udzielenia odpowiedzi na przedstawione zagadnienie;
  • przetwarzanie Twoich danych osobowych w celu udzielenia odpowiedzi na przedstawione zagadnienie odbywa się na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f) Ogólnego Rozporządzenia Parlamentu i Rady Unii Europejskiej o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. i zgodnie zasadami określonymi w niniejszym Rozporządzeniu;
  • posiadasz prawo dostępu do treści swoich danych, uzyskania ich kopii, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych;
  • Twoje dane osobowe będą przechowywane do momentu udzielenia odpowiedzi bądź załatwienia sprawy, w której zostały zebrane;
  • nie będziemy udostępniać innym podmiotom Twoich danych osobowych, uzyskanych w związku z wyżej wymienionymi celami;
  • masz prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uznasz, iż przetwarzanie danych osobowych dotyczących Ciebie narusza przepisy Ogólnego rozporządzenia Parlamentu i Rady Unii Europejskiej o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r.
  • Polityka prywatności

    1. Zakres obowiązywania
      1. Administratorem Danych Osobowych jest Kancelaria Radcy Prawnego Tomasz Dauerman, 54-118 Wrocław, Al. Śląska 1, NIP: 886-135-98-30, e-mail: info@dauerman.com.pl, tel. +48 71 784-77-83 (lub -84) (dalej: Administrator, ADO).
      2. Celem niniejszej Polityki Prywatności jest określenie działań podejmowanych przez Administratora w zakresie ochrony danych osobowych przetwarzanych, w tym zbieranych za pośrednictwem strony internetowej http://www.dauerman.com.pl
      3. Dane osobowe to wszelkie informacje, które mogą Cię identyfikować, na przykład Twoje imię i nazwisko, numer telefonu i adres poczty elektronicznej przekazywane przez Ciebie za pomocą formularzy kontaktowych i formularzy zgłoszeń. Kiedy w poniższym dokumencie odwołujemy się do terminu „przetwarzać” albo „przetwarzanie”, mamy na myśli wszelkie czynności i operacje wykonywane na Twoich danych osobowych (np. ich przechowywanie czy analizowanie na potrzeby świadczenia Ci usługi).
    2. Informacje dotyczące ADO
      Kontakt z ADO może się odbywać pocztą tradycyjną na adres siedziby, mailowo lub telefonicznie. Dane kontaktowe wskazane zostały w pkt. 1.1 niniejszej Polityki Prywatności.
    3. Cel, podstawa prawna i zasady przetwarzania danych osobowych
      1. Dane osobowe osób fizycznych korzystających z formularzy kontaktowych i formularzy zgłoszeń (dalej zwanymi: Użytkownikami) przetwarzane są w celu:
        1. zawarcia i wykonywania umów w ramach usług prowadzonych przez ADO (art. 6 ust. 1 lit. b) RODO);
        2. prowadzenia działań marketingu bezpośredniego w formie e-mailowego newslettera, na podstawie udzielonej zgody (art. 6 ust. 1 lit. a) RODO);
        3. udzielenia odpowiedzi na przedstawione zagadnienie, co stanowi nasz prawnie uzasadniony interes (art. 6 ust. 1 lit. f) RODO);
        4. ewentualnego ustalenia, dochodzenia lub obrony przed roszczeniami, co stanowi nasz prawnie uzasadniony interes (art. 6 ust. 1 lit. f) RODO).
      2. Dane osobowe przetwarzane są przez następujący okres:
        1. w celu zawarcia i wykonywania umowy – przez okres prowadzenia negocjacji oraz trwania umowy, a po jej ustaniu do upływu okresów przedawnienia wszelkich roszczeń z niej wynikających,
        2. w celu prowadzenie działań marketingu bezpośredniego w formie e-mailowego newslettera – do czasu cofnięcia zgody przez Użytkownika,
        3. w celu udzielenia odpowiedzi na przedstawione zagadnienie - do czasu załatwienia sprawy, w której zostały zebrane.
      3. Podanie danych osobowych w celu, o którym mowa w pkt. 3.1 lit. a) jest dobrowolne jednakże jest warunkiem zawarcia umowy. W przypadku niepodania danych możemy odmówić złożenia Tobie oferty i zawarcia umowy.
        Podanie danych osobowych w celu, o którym mowa w pkt. 3.1. lit. b), c) jest dobrowolne. Jeżeli nie podasz danych lub nie wyrazisz zgody nie będziemy mogli w przyszłości informować Cię bezpośrednio o naszej bieżącej ofercie lub udzielić odpowiedzi na przedstawione zagadnienia.
      4. Dane osobowe Użytkowników nie są przekazywane poza teren Polski, Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego.
      5. Dane osobowe użytkowników nie są powierzane przez ADO do przetwarzania żadnym podmiotom. Dane osobowe mogą być także udostępnione: odpowiednim organom państwowym na ich żądanie na podstawie odpowiednich przepisów prawa.
    4. Prawa osoby, której dane dotyczą
      1. Każdy Użytkownik ma prawo dostępu do treści swoich danych i otrzymania ich kopii, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych osobowych na podstawie prawnie uzasadnionego interesu oraz prawo do przenoszenia danych.
      2. Jeżeli przetwarzanie odbywa się na podstawie zgody, Użytkownik ma prawo cofnąć zgodę na przetwarzanie danych osobowych. Cofnięcie zgody nie będzie wpływać na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem.
      3. Użytkownik ma prawo do wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna, iż przetwarzanie danych osobowych narusza przepisy RODO lub inne przepisy prawa o ochronie danych osobowych.
      4. W przedmiocie realizacji swoich praw oraz cofnięcia zgody można skontaktować się z ADO przy użyciu danych wskazanych w pkt 1.1 niniejszej Polityki Prywatności.
    5. Cookies
      1. Ciasteczka (ang. cookies) to niewielkie pliki, zapisywane i przechowywane na twoim komputerze, tablecie lub smartphonie podczas gdy odwiedzasz różne strony w internecie. Ciasteczko zazwyczaj zawiera nazwę strony internetowej, z której pochodzi, „długość życia” ciasteczka (to znaczy czas jego istnienia), oraz przypadkowo wygenerowany unikalny numer służący do identyfikacji przeglądarki, z jakiej następuje połączenie ze stroną internetową.
      2. W związku z udostępnianiem zawartości strony internetowej dauerman.com.pl stosuje się  tzw. cookies, tj. informacje zapisywane przez serwery na urządzeniu końcowym użytkownika, które serwery mogą odczytać przy każdorazowym połączeniu się z tego urządzenia końcowego, może także używać innych technologii o funkcjach podobnych lub tożsamych z cookies. Opisane w niniejszym punkcie Polityki Prywatności, informacje dotyczące cookies mają zastosowanie również do innych podobnych technologii stosowanych w ramach naszych stron internetowych. Pliki cookies (tzw."ciasteczka") stanowią dane informatyczne, w szczególności pliki tekstowe, które przechowywane są w urządzeniu końcowym użytkownika strony internetowej dauerman.com.pl. Cookies zazwyczaj zawierają nazwę domeny strony internetowej, z którego pochodzą, czas przechowywania ich na urządzeniu końcowym oraz unikalny numer.
      3. Pliki cookies wykorzystywane są w celu:
        1. tworzenia statystyk, które pomagają zrozumieć, w jaki sposób użytkownicy strony korzystają ze stron internetowych, co umożliwia ulepszanie ich struktury i zawartości,
        2. utrzymania sesji użytkownika strony internetowej (po zalogowaniu), dzięki której użytkownik nie musi na każdej podstronie strony internetowej ponownie wpisywać loginu i hasła,
      4. W ramach strony internetowej dauerman.com.pl możemy stosować następujące rodzaje plików cookies:
        1. "niezbędne" pliki cookies, umożliwiające korzystanie z usług dostępnych w ramach strony internetowej, np. uwierzytelniające pliki cookies wykorzystywane do usług wymagających uwierzytelniania w ramach strony,
        2. pliki cookies służące do zapewnienia bezpieczeństwa, np. wykorzystywane do wykrywania nadużyć w zakresie uwierzytelniania w ramach strony,
        3. pliki cookies, umożliwiające zbieranie informacji o sposobie korzystania ze stron internetowych.
      5. W wielu przypadkach oprogramowanie służące do przeglądania stron internetowych (przeglądarka internetowa) domyślnie dopuszcza przechowywanie plików cookies w urządzeniu końcowym użytkownika. Użytkownicy strony dauerman.com.pl mogą dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących plików cookies. Ustawienia te mogą zostać zmienione w szczególności w taki sposób, aby blokować automatyczną obsługę plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej bądź informować o ich każdorazowym zamieszczeniu w urządzeniu użytkownika strony internetowej. Szczegółowe informacje o możliwości i sposobach obsługi plików cookies dostępne są w ustawieniach oprogramowania (przeglądarki internetowej). Niedokonanie zmiany ustawień w zakresie cookies oznacza, że będą one zamieszczone w urządzeniu końcowym użytkownika, a tym samym będziemy przechowywać informacje w urządzeniu końcowym użytkownika i uzyskiwać dostęp do tych informacji.
      6. Wyłączenie stosowania cookies może spowodować utrudnienia korzystanie z niektórych usług w ramach naszych strony internetowej, w szczególności wymagających logowania. Wyłączenie opcji przyjmowania cookies nie powoduje natomiast braku możliwości czytania lub oglądania treści zamieszczanych na stronie internetowej dauerman.com.pl z zastrzeżeniem tych, do których dostęp wymaga logowania. Poniżej informacja jak wyłączyć pliki cookie w przeglądarce:

        Jak wyłączyć pliki cookie w przeglądarce ?

        1. Przeglądarka Opera
        2. Przeglądarka Firefox
        3. Przeglądarka Chrome
        4. Przeglądarka Internet Explorer
        5. Przeglądarka Safari
    6. Postanowienia końcowe
      1. ADO dokłada wszelkich starań, aby zapewnić wszelkie środki fizyczne, techniczne i organizacyjne ochrony danych osobowych przed ich przypadkowym czy umyślnym zniszczeniem, przypadkową utratą, zmianą, nieuprawnionym ujawnieniem, wykorzystaniem czy dostępem, zgodnie ze wszystkimi obowiązującymi przepisami.
      2. ADO zastrzega sobie prawo do zmiany treści niniejszej Polityki Prywatności.