Zasady etyczne obowiązujące w sporcie piłki nożnej

autor: Maciej Żyłka

07.12.2020

Zasady etyczne obowiązujące w sporcie piłki nożnej

W jednym z ostatnich artykułów pisałem o tym, kto odpowiada za naruszenie przepisów Kodeksu Etycznego PZPN, a dziś z kolei mowa będzie o zasadach etycznych obowiązujących w sporcie piłki nożnej.

Te zasady zostały ujęte w Rozdziale 2 Kodeksu Etycznego  „Naczelne zasady etyczne obowiązujące w sporcie piłki nożnej”. Są nimi: zasada fair play (Uchwały nr IX/142 z dnia 4 listopada 2020 roku Zarządu Polskiego Związku Piłki Nożnej w sprawie przyjęcia Kodeksu Etycznego Polskiego Związku Piłki Nożnej). Są to: zasada fair-play (art. 7); zasada uczciwości (art. 8); zasady sprawiedliwości i równości w sporcie (art. 9); zasada szacunku w sporcie piłki nożnej (art. 10); zasada życzliwości (art. 11); zasady koleżeństwa i wzajemności (art. 12); zasada rzetelności (art. 13); zasada wytrwałości (art. 14); zasada zachowania poczucia godności i honoru (art. 15); zasada solidarności (art. 16); zasada odpowiedzialności (art. 17); zasada bezwzględnego przestrzegania norm (art. 18); zasada integralności rozgrywek piłkarskich (art.19); zasada bezstronności sędziowskiej (art. 20); zasada medialnej współodpowiedzialności etyczno-edukacyjnej (art. 21) oraz zasada kulturalnego dopingu (art. 22).

Warto jednak na początku skoncentrować się na „prawie do uprawiania sportu piłki nożnej” (art.5 Uchwały IX/142) i pojęciu „etyki piłkarskiej” (art. 6).

Prawo do uprawiania sportu – z art. 5 ust. 1 Uchwały wynika, że uprawianie sportu piłki nożnej jest prawem każdego człowieka. Każdy zawodnik musi mieć możliwość uprawiania futbolu bez jakiejkolwiek dyskryminacji i w duchu olimpizmu, co wymaga wzajemnego zrozumienia, przyjaźni, solidarności i fair play. Z kolei zgodnie z ust. 2, olimpizm jest filozofią życia chwalącą i łączącą w zrównoważony sposób wszystkie podmioty ruchu sportowego, w tym ich jakość ciała, woli i umysłu. Wiążąc sport z kulturą i edukacją, olimpizm dąży do harmonijnego rozwoju człowieka i stworzenia mu takiego sposobu życia, który opiera się na radości z wysiłku, wychowawczych wartościach każdej dyscypliny sportu, odpowiedzialności społecznej oraz poszanowaniu uniwersalnych podstawowych zasad etycznych.

Z kolei w art. 6 znajdujemy pojęcie etyki piłkarskiej. Zgodnie z ust. 1, etyką piłkarską jest zespół norm i ocen moralnych, którym powinny kierować się w swoim postępowaniu wszystkie podmioty ruchu piłkarskiego w Polsce. Etyka piłkarska jest kategorią normatywną utworzoną w oparciu o tradycje sportu antycznego i nowożytnego, idee olimpizmu i współczesnej piłki nożnej, a także przepisy i decyzje upoważnionych władz piłkarskich (ust. 2) oraz odwołuje się do określonego katalogu zasad i reguł współczesnej kultury oraz sportu, takich jak fair play, uczciwość, sprawiedliwość, szacunek, życzliwość i koleżeństwo, rzetelność, wytrwałość, honor, godność i lojalność, kultura i gościnność, solidarność i wierność, odpowiedzialność oraz integralność rozgrywek sportowych (ust 3).

Zasada fair-play, zawarta w art. 7 Uchwały nr IX/142 z dnia 4 listopada 2020 roku Zarządu Polskiego Związku Piłki Nożnej w sprawie przyjęcia Kodeksu Etycznego Polskiego Związku Piłki Nożnej. Zgodnie z ust. 1, Fair play jest podstawowym standardem etycznym, formułującym w pierwszym rzędzie postulat czystej, uczciwej rywalizacji sportowej, przebiegającej według ustalonych reguł gry. Będąc modelem pożądanego zachowania czy postawy na boisku lub poza nim, pozwala na utożsamianie czystej gry lub postępowania w sporcie piłki nożnej z przestrzeganiem obowiązujących w niej przepisów.

Z kolei wedle ust. 2, W praktycznym wymiarze fair play przejawia się w szczególności w:

- dobrowolnym podporządkowaniu się obowiązującym w sporcie piłki nożnej przepisom,

- pozostawieniu końcowego i cząstkowych rozstrzygnięć w trakcie rywalizacji sportowej wyłącznie umiejętnościom taktycznym oraz psychicznemu przygotowaniu sportowców, realizowanym przy przestrzeganiu reguł gry i uwzględnieniu wynikających w jej ramach przypadków sytuacyjnych,

- świadomej rezygnacji z możliwości uzyskania nieuczciwego zwycięstwa, również w sytuacji, gdy jest ono niezauważalne dla przeciwnika i sędziego,

- akceptowaniu bez dyskusji decyzji sędziego, choćby niekorzystnych dla zespołu lub zawodnika,

- szacunku dla przeciwnika i okazywania go za pomocą takich gestów, jak niewyrażanie niezadowolenia z nieudanej akcji lub przegranej, podanie przeciwnikowi ręki po zakończonej rywalizacji,

- przeciwstawianiu się grze faul, polegającej na wprowadzaniu do rywalizacji w piłce nożnej zachowania niezgodnego z prawidłami danej gry oraz szkodzącej szansom i pozycjom konkurenta (przeciwnika),

Zasada uczciwości zawarta w art. 8, polega na przestrzeganiu w relacjach piłkarskich istniejących reguł postępowania, reguł gry i uznanych społecznie norm moralnych, nawet gdy inni tego nie widzą lub nie oczekują. Wyraża się ona w szczególności w przedkładaniu dobra i interesu piłki nożnej (oraz chroniących je ustalonych norm) nad korzyść osobistą oraz w dotrzymywaniu danego słowa, zwłaszcza przy realizacji zobowiązań umownych. Zgodnie z ust. 2, działacze, sponsorzy i inne osoby sprawujące pieczę nad zespołami piłkarskimi nie mogą nigdy i pod żadnym pozorem żądać od zawodników i szkoleniowców zachowań niezgodnych z etyką sportową. Dotyczy to w szczególności stosowania środków dopingujących, udziału w zakładach bukmacherskich czy jakiegokolwiek wpływania na wyniki sportowe. Zawodnicy powinni solidarnie odmawiać poleceń lub życzeń, które godzą w ich honor i czystość reguł gry. Jedną z form realizacji uczciwości w sporcie jest prawdomówność, która powinna cechować wszystkie osoby wypowiadające się publicznie co do przebiegu konkretnej rywalizacji sportowej (ust. 3). W ust. 4 zostały zawarte wymogi uczciwości osób funkcyjnych związanych z meczem piłkarskim, co znalazło odzwierciedlenie w takim brmieniu przepisu: „Wymóg bezwzględnej, niepodatnej na matactwa i jakiekolwiek przekupstwo uczciwości dotyczy także obserwatorów i delegatów meczowych, a także arbitrów piłkarskich, zobowiązanych do ferowania obiektywnych decyzji i dawania zawsze jednoznacznego przykładu zawodnikom i widzom”.

Zasady sprawiedliwości i równości w sporcie. Wedle art. 9 ust. 1, Sprawiedliwość oznacza uczciwe i bezstronne postępowanie wobec siebie i innych osób, realizowane według przyjętych w ruchu piłkarskim norm i zasad etycznych. Wymaga ona w szczególności zachowania równych szans i uprawnień w zakresie dostępu do wartości realizujących potrzeby poszczególnych grup środowiska piłkarskiego oraz okazywania szacunku i poszanowania tych praw ze strony innych osób. Zasada sprawiedliwości oznacza również, iż osoba, która narusza przepisy regulaminu rywalizacji sportowej, powinna podlegać odpowiedniej i identycznej dla wszystkich karze, zaś ten, kto wykazuje skutecznie swą przewagę i sytuację we wszelkich zachowaniach i sytuacjach sportowych, powinien być nagrodzony uznaniem prawidłowo zdobytych goli, punktów i miejsc w rankingu (ust. 2). Zasada sprawiedliwości odnosi się też do organów związkowych. Zgodnie z ust. 3, w zakresie działania wszelkich organów orzekających Związku i jego organizacji członkowskich zasada sprawiedliwości wymaga bezstronnego i niezależnego postępowania oraz wydawania w pełni bezstronnych orzeczeń. Równość w sporcie została zdefiniowana w ust 4, w następujący sposób: „W zawodach sportowych spotykają się zawsze rywale, którzy jako jednostki i zespoły dysponują równoważną sytuacją prawną i sportową. Aby rywalizacja miała racjonalne uzasadnienie oraz była sprawiedliwa, wszystkich jej uczestników muszą obowiązywać równe prawa i obowiązki”.

Zasada szacunku w sporcie piłki nożnej została zawarta w art. 9, a zgodnie z ust. 1, szacunek oznacza akceptację postawy i zachowań drugiego człowieka, jego właściwości, dokonań, dążeń i poglądów, realizowaną bez względu na ich zgodność z cechami własnymi osoby dokonującej oceny. Może ona zawierać elementy podziwu, respektu, afirmacji, poważania innej osoby, uznania jej określonych cech za cenne i wartościowe. W ust. 2 zdefiniowany został szacunek do rywala: „O szacunku dla rywala w trakcie rywalizacji piłkarskiej świadczą nie tylko gesty wynikające z oficjalnego ceremoniału (m.in. powitanie zespołów przed meczem i podziękowanie sobie za wspólną grę po jej zakończeniu), ale również niepisane reguły kształtowane w trakcie gry sportowej, jak moralny obowiązek przeskoczenia leżącego bramkarza”. W kontekście zasady szacunku rywalizację sportową należy pojmować jako doskonalenie własnych umiejętności i cech osobowościowych z pomocą przeciwnika, którego należy szanować i któremu należy okazywać szacunek. Innymi słowy – wszelkie działania we współzawodnictwie sportowym mogą być dokonywane przy udziale przeciwnika, z którym się rywalizuje. W procesie szkolenia już od najmłodszych lat należy zawodnikom wpajać prawidłowość, „że przeciwnik to partner”, dzięki któremu można poprawić własne umiejętności w działaniu sportowym i odnieść nad nim zwycięstwo (ust. 3).

I ostatnia omawiana dzisiaj zasada, czyli zawarta w art.11 Kodeksu Etycznego - zasada życzliwości. Z postanowień art. 11 ust. 1 wynika, że życzliwość oznacza przychylność, umiejętność postawienia się w sytuacji drugiego człowieka, przeniknięcia jego dążeń i pragnienia ich spełnienia, a także przyjęcie domniemania istnienia pozytywnych motywów w działaniach innych osób, jak również interpretację ich zachowań w sposób dla nich korzystny, dopóki zezwalają na to okoliczności faktyczne danego przypadku. Ponadto wedle ust. 2, życzliwość jest cechą szczególnie istotną dla budowania relacji międzyludzkich w sporcie piłki nożnej. Rzutuje ona na jakość współpracy pomiędzy różnymi podmiotami ruchu piłkarskiego, a także pozwala na zachowanie spokoju i rozwagi w sytuacjach skrajnego stresu i napięcia, jakie generują sytuacje pojawiające się w trakcie rywalizacji sportowej. Dotyczy to zarówno zachowań wobec partnerów z własnego zespołu, jak też przeciwników i sędziów. Zasada życzliwości odnosi się w szczególności do trenerów, instruktorów i nauczycieli, których powinien cechować obiektywizm w ocenie szans i poziomu rywalizacji sportowej zawodników, połączony z maksymalną życzliwością wobec podopiecznych, pozwalającą wykorzystywać wszystkie ich możliwości i szanse dla dobra reprezentowanych zespołów i samych sportowców. Od lekarzy, trenerów i pośredników transakcyjnych należy żądać bezwzględnego poszanowania zdrowia zawodników (ust. 4). Z kolei z ust. 3 wynika, że jakikolwiek błąd czy faul popełniony w czasie meczu piłkarskiego nie powinien powodować – przy życzliwym podejściu – sytuacji konfliktowych.

Pozostałe zasady zawarte w Kodeksie etycznym omówimy w jednym z kolejnych wpisów.

Ekspert z zakresu prawa sportowego. Dziennikarz sportowy, redaktor naczelny portali prawosportowe.pl oraz nieolimpijskie.pl

Maciej Żyłka

prawnik

Kontakt z nami

INFORMACJA O PRZETWARZANIU DANYCH OSOBOWYCH

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia Parlamentu i Rady Unii Europejskiej o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. informujemy, iż:

  • Administratorem Danych Osobowych jest Tomasz Dauerman prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Kancelaria Radcy Prawnego Tomasz Dauerman, z siedzibą przy al. Śląskiej 1, 54-118 Wrocław, wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, pod numerem NIP: 8861359830, REGON: 891091900, e-mail: info@dauerman.com.pl, tel.: +48 501 157 280;
  • podanie przez Ciebie danych osobowych w korespondencji e-mail, rozmowie telefonicznej lub formularzu kontaktowym jest dobrowolne, lecz niezbędne do celów udzielenia odpowiedzi na przedstawione zagadnienie;
  • przetwarzanie Twoich danych osobowych w celu udzielenia odpowiedzi na przedstawione zagadnienie odbywa się na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f) Ogólnego Rozporządzenia Parlamentu i Rady Unii Europejskiej o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. i zgodnie zasadami określonymi w niniejszym Rozporządzeniu;
  • posiadasz prawo dostępu do treści swoich danych, uzyskania ich kopii, ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych;
  • Twoje dane osobowe będą przechowywane do momentu udzielenia odpowiedzi bądź załatwienia sprawy, w której zostały zebrane;
  • nie będziemy udostępniać innym podmiotom Twoich danych osobowych, uzyskanych w związku z wyżej wymienionymi celami;
  • masz prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uznasz, iż przetwarzanie danych osobowych dotyczących Ciebie narusza przepisy Ogólnego rozporządzenia Parlamentu i Rady Unii Europejskiej o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r.
  • Polityka prywatności

    1. Zakres obowiązywania
      1. Administratorem Danych Osobowych jest Kancelaria Radcy Prawnego Tomasz Dauerman, 54-118 Wrocław, Al. Śląska 1, NIP: 886-135-98-30, e-mail: info@dauerman.com.pl, tel. +48 71 784-77-83 (lub -84) (dalej: Administrator, ADO).
      2. Celem niniejszej Polityki Prywatności jest określenie działań podejmowanych przez Administratora w zakresie ochrony danych osobowych przetwarzanych, w tym zbieranych za pośrednictwem strony internetowej http://www.dauerman.com.pl
      3. Dane osobowe to wszelkie informacje, które mogą Cię identyfikować, na przykład Twoje imię i nazwisko, numer telefonu i adres poczty elektronicznej przekazywane przez Ciebie za pomocą formularzy kontaktowych i formularzy zgłoszeń. Kiedy w poniższym dokumencie odwołujemy się do terminu „przetwarzać” albo „przetwarzanie”, mamy na myśli wszelkie czynności i operacje wykonywane na Twoich danych osobowych (np. ich przechowywanie czy analizowanie na potrzeby świadczenia Ci usługi).
    2. Informacje dotyczące ADO
      Kontakt z ADO może się odbywać pocztą tradycyjną na adres siedziby, mailowo lub telefonicznie. Dane kontaktowe wskazane zostały w pkt. 1.1 niniejszej Polityki Prywatności.
    3. Cel, podstawa prawna i zasady przetwarzania danych osobowych
      1. Dane osobowe osób fizycznych korzystających z formularzy kontaktowych i formularzy zgłoszeń (dalej zwanymi: Użytkownikami) przetwarzane są w celu:
        1. zawarcia i wykonywania umów w ramach usług prowadzonych przez ADO (art. 6 ust. 1 lit. b) RODO);
        2. prowadzenia działań marketingu bezpośredniego w formie e-mailowego newslettera, na podstawie udzielonej zgody (art. 6 ust. 1 lit. a) RODO);
        3. udzielenia odpowiedzi na przedstawione zagadnienie, co stanowi nasz prawnie uzasadniony interes (art. 6 ust. 1 lit. f) RODO);
        4. ewentualnego ustalenia, dochodzenia lub obrony przed roszczeniami, co stanowi nasz prawnie uzasadniony interes (art. 6 ust. 1 lit. f) RODO).
      2. Dane osobowe przetwarzane są przez następujący okres:
        1. w celu zawarcia i wykonywania umowy – przez okres prowadzenia negocjacji oraz trwania umowy, a po jej ustaniu do upływu okresów przedawnienia wszelkich roszczeń z niej wynikających,
        2. w celu prowadzenie działań marketingu bezpośredniego w formie e-mailowego newslettera – do czasu cofnięcia zgody przez Użytkownika,
        3. w celu udzielenia odpowiedzi na przedstawione zagadnienie - do czasu załatwienia sprawy, w której zostały zebrane.
      3. Podanie danych osobowych w celu, o którym mowa w pkt. 3.1 lit. a) jest dobrowolne jednakże jest warunkiem zawarcia umowy. W przypadku niepodania danych możemy odmówić złożenia Tobie oferty i zawarcia umowy.
        Podanie danych osobowych w celu, o którym mowa w pkt. 3.1. lit. b), c) jest dobrowolne. Jeżeli nie podasz danych lub nie wyrazisz zgody nie będziemy mogli w przyszłości informować Cię bezpośrednio o naszej bieżącej ofercie lub udzielić odpowiedzi na przedstawione zagadnienia.
      4. Dane osobowe Użytkowników nie są przekazywane poza teren Polski, Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego.
      5. Dane osobowe użytkowników nie są powierzane przez ADO do przetwarzania żadnym podmiotom. Dane osobowe mogą być także udostępnione: odpowiednim organom państwowym na ich żądanie na podstawie odpowiednich przepisów prawa.
    4. Prawa osoby, której dane dotyczą
      1. Każdy Użytkownik ma prawo dostępu do treści swoich danych i otrzymania ich kopii, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych osobowych na podstawie prawnie uzasadnionego interesu oraz prawo do przenoszenia danych.
      2. Jeżeli przetwarzanie odbywa się na podstawie zgody, Użytkownik ma prawo cofnąć zgodę na przetwarzanie danych osobowych. Cofnięcie zgody nie będzie wpływać na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem.
      3. Użytkownik ma prawo do wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna, iż przetwarzanie danych osobowych narusza przepisy RODO lub inne przepisy prawa o ochronie danych osobowych.
      4. W przedmiocie realizacji swoich praw oraz cofnięcia zgody można skontaktować się z ADO przy użyciu danych wskazanych w pkt 1.1 niniejszej Polityki Prywatności.
    5. Cookies
      1. Ciasteczka (ang. cookies) to niewielkie pliki, zapisywane i przechowywane na twoim komputerze, tablecie lub smartphonie podczas gdy odwiedzasz różne strony w internecie. Ciasteczko zazwyczaj zawiera nazwę strony internetowej, z której pochodzi, „długość życia” ciasteczka (to znaczy czas jego istnienia), oraz przypadkowo wygenerowany unikalny numer służący do identyfikacji przeglądarki, z jakiej następuje połączenie ze stroną internetową.
      2. W związku z udostępnianiem zawartości strony internetowej dauerman.com.pl stosuje się  tzw. cookies, tj. informacje zapisywane przez serwery na urządzeniu końcowym użytkownika, które serwery mogą odczytać przy każdorazowym połączeniu się z tego urządzenia końcowego, może także używać innych technologii o funkcjach podobnych lub tożsamych z cookies. Opisane w niniejszym punkcie Polityki Prywatności, informacje dotyczące cookies mają zastosowanie również do innych podobnych technologii stosowanych w ramach naszych stron internetowych. Pliki cookies (tzw."ciasteczka") stanowią dane informatyczne, w szczególności pliki tekstowe, które przechowywane są w urządzeniu końcowym użytkownika strony internetowej dauerman.com.pl. Cookies zazwyczaj zawierają nazwę domeny strony internetowej, z którego pochodzą, czas przechowywania ich na urządzeniu końcowym oraz unikalny numer.
      3. Pliki cookies wykorzystywane są w celu:
        1. tworzenia statystyk, które pomagają zrozumieć, w jaki sposób użytkownicy strony korzystają ze stron internetowych, co umożliwia ulepszanie ich struktury i zawartości,
        2. utrzymania sesji użytkownika strony internetowej (po zalogowaniu), dzięki której użytkownik nie musi na każdej podstronie strony internetowej ponownie wpisywać loginu i hasła,
      4. W ramach strony internetowej dauerman.com.pl możemy stosować następujące rodzaje plików cookies:
        1. "niezbędne" pliki cookies, umożliwiające korzystanie z usług dostępnych w ramach strony internetowej, np. uwierzytelniające pliki cookies wykorzystywane do usług wymagających uwierzytelniania w ramach strony,
        2. pliki cookies służące do zapewnienia bezpieczeństwa, np. wykorzystywane do wykrywania nadużyć w zakresie uwierzytelniania w ramach strony,
        3. pliki cookies, umożliwiające zbieranie informacji o sposobie korzystania ze stron internetowych.
      5. W wielu przypadkach oprogramowanie służące do przeglądania stron internetowych (przeglądarka internetowa) domyślnie dopuszcza przechowywanie plików cookies w urządzeniu końcowym użytkownika. Użytkownicy strony dauerman.com.pl mogą dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących plików cookies. Ustawienia te mogą zostać zmienione w szczególności w taki sposób, aby blokować automatyczną obsługę plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej bądź informować o ich każdorazowym zamieszczeniu w urządzeniu użytkownika strony internetowej. Szczegółowe informacje o możliwości i sposobach obsługi plików cookies dostępne są w ustawieniach oprogramowania (przeglądarki internetowej). Niedokonanie zmiany ustawień w zakresie cookies oznacza, że będą one zamieszczone w urządzeniu końcowym użytkownika, a tym samym będziemy przechowywać informacje w urządzeniu końcowym użytkownika i uzyskiwać dostęp do tych informacji.
      6. Wyłączenie stosowania cookies może spowodować utrudnienia korzystanie z niektórych usług w ramach naszych strony internetowej, w szczególności wymagających logowania. Wyłączenie opcji przyjmowania cookies nie powoduje natomiast braku możliwości czytania lub oglądania treści zamieszczanych na stronie internetowej dauerman.com.pl z zastrzeżeniem tych, do których dostęp wymaga logowania. Poniżej informacja jak wyłączyć pliki cookie w przeglądarce:

        Jak wyłączyć pliki cookie w przeglądarce ?

        1. Przeglądarka Opera
        2. Przeglądarka Firefox
        3. Przeglądarka Chrome
        4. Przeglądarka Internet Explorer
        5. Przeglądarka Safari
    6. Postanowienia końcowe
      1. ADO dokłada wszelkich starań, aby zapewnić wszelkie środki fizyczne, techniczne i organizacyjne ochrony danych osobowych przed ich przypadkowym czy umyślnym zniszczeniem, przypadkową utratą, zmianą, nieuprawnionym ujawnieniem, wykorzystaniem czy dostępem, zgodnie ze wszystkimi obowiązującymi przepisami.
      2. ADO zastrzega sobie prawo do zmiany treści niniejszej Polityki Prywatności.